Dünya Yeniden Şekillenirken: Türkiye nerede duruyor?

Dünya, son yılların en kapsamlı siyasi, ekonomik ve jeopolitik dönüşümlerinden birinin içinden geçiyor. Rusya ile Batı arasındaki gerilim, Rusya-Ukrayna savaşı, Avrupa'nın savunma politikalarındaki değişim, küresel sermayenin yatırım tercihleri ve Orta Doğu'daki gelişmeler yeni bir uluslararası düzen tartışmasını gündeme taşıyor.

Bu tartışmaların tam ortasında Türkiye bulunuyor. Bir tarafta ekonomik istikrar arayışı, yüksek yaşam maliyetleri ve finans piyasalarındaki soruşturma; diğer tarafta Rusya, NATO, Avrupa ve Orta Doğu arasındaki hassas dengeler…

Peki nasıl bir dönemin içindeyiz? Dünya yeni bir güç mücadelesine mi giriyor? Küresel sermaye Türkiye'ye nasıl bakıyor? Finans piyasalarında yaşananlar ne anlama geliyor? Ve bütün bu gelişmeler Türkiye'nin geleceğini nasıl etkileyebilir? Bu dizide soruları tek tek ele alacak, yanıtları belgelerde ve resmî açıklamalarda arayacağız. Bu ilk dosyada hiçbir gelişmeyi kesin bir planın parçası olarak sunmuyor; önce büyük resmi ortaya koyuyoruz.

Finans piyasalarında neler yaşanıyor?

Son dönemde Türkiye'nin en çok konuşulan gündemlerinden biri, sermaye piyasalarındaki işlemlere yönelik yürütülen soruşturma oldu. Sermaye Piyasası Kurulu'nun 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verildi. SPK'nın 23 Eylül'de yaptığı açıklamaya göre bu fonlarda Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarında 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.

Uluslararası basına yansıyan bilgilere göre söz konusu fonların toplam büyüklüğü, üç yıllık dönemin zirvesinde 20 milyar doları aşmıştı. Ancak bu rakam, yatırımcıların bu tutarı kaybettiği anlamına gelmiyor; fonların gerçek tablosunu tasfiye sırasında varlıkların nakde çevrilmesi belirleyecek.

Soruşturmanın ilerleyen aşamalarında finans kuruluşları ve düzenleyici kurumlarla bağlantılı bazı yöneticiler hakkında adli işlemler yapıldı. Bunlar yargı sürecinin konusu; hiçbiri hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmuyor.

11 Kasım 2026'da ise Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı Şahap Kavcıoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, kurum ve şahsıyla ilgili iddialar üzerine "Kurumumuzun daha fazla yıpranmaması için" Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan görevden affını istediğini duyurdu. Kavcıoğlu, kendisi ve kurum hakkındaki iddiaları kabul etmiyor. Ayrıntıları Kavcıoğlu haberimizde aktardık.

Akla gelen soru şu: Finans sisteminde denetim mekanizmaları neden bu kadar geniş bir tartışmanın merkezine yerleşti?

35 milyar lira iddiası neyi soruyor?

Kamuoyunda tartışılan bir başka başlık, AK Partili eski Ağrı Belediye Başkanı Savcı Sayan'ın sosyal medyada BDDK Başkanı'na yönelttiği sorular oldu. Sayan, 20 milyar ve 35 milyar liralık işlemlerle ilgili bazı görüşmeler yapıldığını öne sürdü.

Ancak bu iddiaları doğrulayan bir belge bugüne kadar kamuoyuyla paylaşılmadı. BDDK, 30 Ekim'de yaptığı açıklamada iddiaları asılsız olarak nitelendirdi ve hukuki süreç başlatacağını duyurdu. Bu nedenle söz konusu rakamlar, gerçekleşmiş bir işlem değil, yanıt bekleyen sorular olarak değerlendirilmeli. Yüz binlerce yatırımcının birikimlerinin söz konusu olduğu bir süreçte kamuoyunun açık ve belgeye dayalı açıklama beklemesi ise son derece doğal.

Küresel sermaye Türkiye'ye nasıl bakıyor?

Dünyanın en büyük varlık yönetim şirketlerinden BlackRock'ın yönettiği bir fonda Türkiye'nin portföy ağırlığının azalması da dikkat çeken gelişmeler arasında. Bu gelişme, yabancı yatırımcıların Türkiye'ye ilişkin risk değerlendirmelerini yeniden gündeme taşıdı.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor: Bir fonun Türkiye'deki pozisyonunu azaltması, BlackRock'ın bütün olarak Türkiye'den çekildiği anlamına gelmiyor. Küresel yatırımcıların kararlarında enflasyon, döviz kuru, faiz oranları, enerji fiyatları ve şirketlerin finansal performansı gibi birçok etken rol oynuyor. Asıl soru şu: Türkiye, uluslararası yatırımcıların uzun vadeli güvenini kazanmak için hangi adımları atabilir?

Avrupa'nın güvenlik politikası nasıl değişiyor?

Türkiye'yi ilgilendiren bir başka gelişme, Avrupa'nın güvenlik politikalarındaki değişim. Rusya-Ukrayna savaşı, NATO'nun doğu kanadındaki savunma hazırlıkları ve Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırması, kıtada yeni bir güvenlik tartışmasını beraberinde getirdi. Baltık bölgesi, Karadeniz ve Avrupa'nın doğu sınırları bu tartışmanın önemli başlıkları arasında.

Rusya ise Batı'nın askerî hazırlıklarını kendi güvenliğine yönelik bir adım olarak değerlendiriyor; Devlet Başkanı Vladimir Putin, 29 Ekim'deki açıklamasında Moskova'nın Avrupa ülkeleriyle ilişkilerin yeniden kurulmasını istediğini söyledi. Rusya ile Ukrayna heyetleri de 10-11 Kasım'da Abu Dabi'de, dokuz ay aradan sonra ilk kez bir araya geldi.

Bazı Avrupa ülkelerinin vatandaşlarına acil durum hazırlığı tavsiye etmesi de dikkat çekiyor. Ancak bu hazırlıklar, yakın zamanda bir savaş çıkacağı anlamına gelmiyor; devletlerin afetlere, enerji kesintilerine ve olası güvenlik risklerine karşı hazırlık yapması olağan bir kamu güvenliği politikası. Türkiye açısından ise savaşın sürmesi enerji, ticaret, turizm, Karadeniz güvenliği ve diplomasi bakımından önemli riskler taşıyor. NATO üyeliği ve Rusya ile sürdürdüğü ilişkiler, Ankara'yı bu dengelerin merkezindeki ülkelerden biri hâline getiriyor.

Ekonomik sıkıntılar toplumsal güveni nasıl etkiliyor?

Küresel gelişmelerin yanında Türkiye'nin kendi ekonomik gerçekleri de bulunuyor. TÜİK'in verilerine göre ekim ayında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,77, aylık enflasyon yüzde 2,58 oldu. Tüketici güven endeksi ekimde 84,8'e geriledi; endeksin 100'ün altında olması tüketicilerin kötümser olduğunu gösteriyor. Sanayi üretimi ise ağustos ayında yıllık bazda yüzde 1,9 azaldı.

Bu göstergeler, dengelenme arayışına rağmen vatandaşın yaşam maliyetleri ve gelecek beklentileri konusunda baskının sürdüğüne işaret ediyor. Gıda, konut, ulaşım ve temel ihtiyaç harcamaları, ekonomik gelişmelerin en doğrudan hissedildiği alanlar. Ekonomik istikrar yalnızca enflasyon rakamlarıyla değil; öngörülebilirlik, şeffaflık ve güçlü kurumsal denetimle de ilgili.

Siyasi dengelerde yeni bir dönem mi?

Ekonomik gelişmelerin siyasi sonuçları da tartışılıyor. Seçmen davranışları, kamuoyu araştırmaları ve iktidar ile muhalefetin politikaları önümüzdeki dönemin gündem maddeleri arasında. Ancak anketlerin doğru değerlendirilebilmesi için araştırma şirketinin, saha tarihinin, örneklem büyüklüğünün ve yöntemin bilinmesi gerekiyor; kaynağı belirsiz oranlardan siyasi gelecek hakkında kesin sonuç çıkarmak mümkün değil.

2027'ye giderken Türkiye'yi neler bekliyor?

Önümüzdeki dönemi kesin tahminlerle değil, olasılıklarla düşünmek gerekiyor. Birinci olasılık, finans soruşturmalarının şeffaf biçimde sonuçlandığı, ekonomik programın güven kazandığı ve uluslararası gerilimin diplomasiyle yönetildiği kontrollü bir dengelenme. İkincisi, Rusya-Batı gerginliğinin, enerji maliyetlerinin ve piyasalardaki güven kaybının ekonomik dengeleri zorladığı bir dönem. Üçüncüsü ise bölgesel ve küresel krizlerin aynı döneme denk geldiği daha zorlu bir tablo. Bunlar kesinleşmiş öngörüler değil, bugünkü risklerden hareketle düşünülmesi gereken senaryolar.

Türkiye'nin en büyük ihtiyacı ne?

Türkiye'nin önündeki tabloyu yalnızca savaş ihtimali ya da ekonomik kriz üzerinden okumak eksik kalır. Asıl soru, değişen dünyada Türkiye'nin ekonomik gücünü, siyasi istikrarını ve stratejik konumunu nasıl koruyacağı. Finans piyasalarında şeffaflık, kamu kurumlarında hesap verebilirlik, ekonomide öngörülebilirlik ve dış politikada denge önümüzdeki dönemin belirleyici unsurları olabilir.

Haberinsesi.net olarak bu süreci yalnızca gelişmeleri aktararak değil; belgeleri, resmî açıklamaları, ekonomik göstergeleri ve uluslararası gelişmeleri karşılaştırarak takip edeceğiz. Fon soruşturmasının ayrıntılarını Fon Dosyası sayfamızda da güncel tutuyoruz.