25 yaş üstü araçlara hurda teşviki çıkacak mı?

Türkiye'de milyonlarca araç sahibinin yakından takip ettiği hurda araç teşviki yeniden gündeme geldi. Özellikle 25 yaş ve üzerindeki otomobillerini yenilemek isteyen vatandaşlar, eski araçlarını hurdaya vererek sıfır otomobil alırken ÖTV avantajından yararlanıp yararlanamayacaklarını araştırıyor. Sosyal medyada teşvik zaman zaman yürürlüğe girmiş gibi paylaşılsa da düzenleme henüz yasalaşmış değil; bu nedenle başvurular da başlamadı.

TBMM'ye sunulan kanun teklifleri, eski araçların trafikten çekilmesini ve araç parkının yenilenmesini amaçlıyor. Tekliflerin yasalaşması için önce ilgili komisyonda görüşülmesi, ardından Genel Kurul'da kabul edilmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu adımların hiçbiri için şu ana kadar bir tarih açıklanmadı.

25 yaş üstü araçlara ÖTV indirimi gelecek mi?

25 yaş ve üzerindeki araçların hurdaya ayrılması karşılığında yeni araç alımında ÖTV avantajı sağlanmasını amaçlayan teklifler Meclis gündeminde bulunuyor. Bunlardan en çok konuşulanı, MHP Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir'in Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk ile birlikte hazırladığı 2/2697 esas numaralı kanun teklifi. 20 Kasım 2024'te TBMM Başkanlığına sunulan teklif, 25 yaş ve üzerindeki araçların geri dönüşüme verilmesini ve karşılığında alınacak yerli yeni araçta ÖTV muafiyeti sağlanmasını öngörüyor. Teklif, Plan ve Bütçe Komisyonu'na havale edildi ve orada bekliyor.

Meclis kayıtlarına yansıyan haberlere göre benzer amaçlı başka teklifler de komisyonda bulunuyor. Bu teklifler birbirinden farklı şartlar ve farklı avantajlar içeriyor; bu nedenle bir teklifte yer alan oran, tutar ya da şartın diğerleri için de geçerliymiş gibi değerlendirilmemesi gerekiyor. Hangi teklifin, hangi değişikliklerle kabul edileceği ancak Meclis süreci tamamlandığında belli olacak.

Hurda teşvikinden kimler yararlanabilecek?

Tekliflerde öne çıkan başlıklar arasında aracın belirli bir yaşın üzerinde olması, araç sahibinin aracı belirli bir süredir üzerine kayıtlı tutması, eski aracın yetkili geri dönüşüm tesisine teslim edilmesi ve yeni aracın yerli üretim şartlarını taşıması bulunuyor. Bazı haberlerde ticari araçların da kapsama alınabileceği yazıldı.

Ancak düzenlemeler henüz yasalaşmadığı için kesin başvuru şartları, kapsama girecek araç türleri, yaş sınırı, ÖTV avantajının oranı ya da tutarı ve yararlanabilecek vatandaşların nihai kriterleri belli değil. Bu ayrıntılar, kabul edilecek kanun metnine ve sonrasında Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yapacağı uygulama düzenlemelerine göre netleşecek.

ÖTV indirimi tutarı kesinleşti mi?

Kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri de hurda teşvikiyle sağlanacak ÖTV indiriminin tutarı. Sosyal medyada farklı rakamlar dolaşıyor; ancak bu rakamlar ya kanun tekliflerinde yer alan öneriler ya da doğrulanmamış iddialar. Henüz yürürlüğe girmiş bir devlet desteği veya vatandaşların başvurabileceği kesinleşmiş bir indirim bulunmuyor.

Teklifin yasalaşması hâlinde uygulamanın kapsamı, araç şartları ve yürürlük tarihi kabul edilen kanun metnine göre belirlenecek. O zamana kadar paylaşılan "ÖTV'siz araç listesi" ya da "indirimli fiyat listesi" türü içeriklerin büyük kısmı, engelli vatandaşlara yönelik mevcut ÖTV muafiyetine ait listeler. Bu muafiyet hurda teşvikiyle ilgili değil; yalnızca yüzde 90 ve üzeri engelli raporu olanlar ile ortopedik engeli nedeniyle özel tertibatlı araç kullanması gerekenler için geçerli.

Başvurular başladı mı? Hurda teşviki ne zaman çıkacak?

14 Kasım itibarıyla hurda araç teşviki için resmî bir başvuru süreci başlamış değil. Vatandaşların başvurabileceği kesinleşmiş bir takvim veya açıklanmış bir araç listesi de bulunmuyor. Tekliflerin ne zaman Plan ve Bütçe Komisyonu gündemine alınacağı, Genel Kurul'a ne zaman geleceği ve yasalaşıp yasalaşmayacağı konusunda kesin bir tarih açıklanmadı.

Araç sahiplerinin, sosyal medyada yayılan başvuru tarihi, "başvurular başladı" mesajları ve ÖTV'siz araç listesi iddialarına karşı dikkatli olması gerekiyor. Başvuru için kişisel bilgi ya da ücret isteyen bağlantılara itibar edilmemeli. Resmî bir kanun düzenlemesi yayımlanmadan aracı hurdaya ayırma veya bu beklentiyle araç satın alma kararı verilmemeli; çünkü hurdaya ayrılan aracın trafik kaydı silindiğinde geri dönüşü olmuyor.

Hurda teşviki daha önce uygulandı mı?

Türkiye'de benzer bir uygulama daha önce yapılmıştı. 2003 ve 2010 yıllarında, belirli yaşın üzerindeki araçlarını hurdaya ayıran araç sahiplerine yeni araç alımında ÖTV indirimi sağlanmıştı. Bu uygulamalar, yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından belirli bir süre için geçerli olmuştu. Yeni tekliflerin de yasalaşması hâlinde benzer biçimde süreli bir uygulama getirmesi bekleniyor; ancak bu konuda da kesinleşmiş bir bilgi yok.

Hurda teşviki neden önemli?

Türkiye'de yaşlı araç parkının yenilenmesi, trafik güvenliği ve çevresel etkilerin azaltılması açısından önem taşıyor. Eski araçlar daha fazla yakıt tüketiyor, daha fazla emisyon üretiyor ve modern güvenlik donanımlarından yoksun bulunuyor. Hurda teşviki düzenlemesiyle eski araçların trafikten çekilmesi, geri dönüşümün desteklenmesi ve yerli üretim araçların satışının artırılması hedefleniyor.

Ancak vatandaşların beklediği avantajın hayata geçmesi için kanun tekliflerinin Meclis sürecini tamamlaması ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. 14 Kasım itibarıyla 25 yaş ve üzerindeki araçlara yönelik hurda teşviki gündemde bulunuyor; ancak yürürlüğe girmiş bir teşvik, başlamış bir başvuru süreci veya kesinleşmiş bir ÖTV indirimi yok. Gelişme olduğunda bu haberi güncelleyeceğiz.