Erdoğan ve Aliyev Şuşa'da konuştu: "Kardeşliğimiz sarsılmaz"; Aliyev: Şuşa 28 yıl esaret altında kaldı ama ruhunu kaybetmedi

8 Kasım güncellemesi: Aliyev, Erdoğan'ı Füzuli'de karşıladı

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı taşıyan uçak 8 Kasım Pazar günü Karabağ'daki Füzuli Uluslararası Havalimanı'na indi. Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan'ı uçağın merdiveninin önünde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Mehriban Aliyeva çiçeklerle karşıladı. Karşılamada Türkiye'nin Bakü Büyükelçisi Birol Akgün ve Azerbaycanlı yetkililer de hazır bulundu. İki lider, kucaklaşmanın ardından kol kola yürüyerek kendilerini bekleyen heyetleri selamladı.

Füzuli Havalimanı'ndaki karşılamada Aliyev'in Erdoğan'ı ve Türk heyetini tek tek selamladığı, iki liderin sohbet ederek yürüdüğü sıcak anlar kameralara yansıdı.

Havalimanındaki samimi görüntüler, son haftalarda iki ülke arasında yaşanan gerginliğin ardından dikkat çekti. Aliyev'in Ankara'daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne katılmaması ve Azerbaycan'daki okul kıyafeti düzenlemesi üzerine yaşanan tartışmaların gölgesinde gerçekleşen ziyaret, iki liderin bu süreçteki ilk yüz yüze görüşmesi oldu.

Şuşa'da ortak basın toplantısı: "Kardeşliğimiz sarsılmaz"

Erdoğan ile Aliyev, Şuşa Valiliği'ndeki resmî karşılama töreni ve baş başa görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi. İlk sözü alan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Şuşa'nın 28 yıl esaret altında kaldığını ancak ruhunu kaybetmediğini söyledi. Aliyev, şehrin altı yıl önce kurtarıldığını hatırlatarak İkinci Karabağ Savaşı'nın 44 günü boyunca Türkiye'nin Azerbaycan'ın yanında durduğunu ve bu desteğin Azerbaycan halkı tarafından her zaman takdirle anıldığını vurguladı. Aliyev, 2021'de imzalanan Şuşa Beyannamesi'nin iki ülke arasındaki tarihî ve kültürel bağları resmî bir müttefiklik zeminine taşıdığını belirterek Türkiye ile Azerbaycan'ın birliğinin sarsılmaz olduğunu ifade etti.

Aliyev'in ardından konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karabağ Zaferi'nin 6. yıl dönümünde Şuşa'da bulunmaktan büyük mutluluk duyduğunu söyledi. Erdoğan, savaşın ilk gününden itibaren Türkiye'nin ortaya koyduğu tutumun, Türkiye'nin Azerbaycan'ın yanında olduğunu bütün dünyaya gösterdiğini hatırlattı. Erdoğan konuşmasında iki ülkenin "tek millet, iki devlet" anlayışına ve kardeşliğine vurgu yaptı. Basın toplantısında, son haftalarda iki ülke arasında tartışma yaratan okul kıyafeti düzenlemesi ve Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne katılım konularına ilişkin bir soru ya da açıklama olup olmadığı henüz basına yansımadı.

Günün programı

Erdoğan havalimanından Şuşa'ya geçti; Şuşa Valiliği'nde resmî törenle karşılandı, Aliyev ile baş başa görüştü ve ortak basın toplantısına katıldı. Erdoğan'ın programında daha sonra Hocalı Soykırımı Anıtı'nı ve Hankendi'deki Zafer Anıtı'nı ziyaret etmek ve akşam verilecek resmî yemeğe katılmak bulunuyor.

Erdoğan, ziyaretten önce Aliyev'e gönderdiği mektupta Karabağ Zaferi'nin 6. yıl dönümünü kutlamış, iki ülkenin Şuşa Beyannamesi'ne dayanan "tek millet, iki devlet" anlayışını vurgulamıştı. Basın toplantısının ayrıntıları ve ziyaretin geri kalanındaki gelişmeler netleştikçe haberimizi güncelleyeceğiz.

Ziyaretin arka planı: "Olağanüstü bir durum olmazsa 8 Kasım'da oradayız"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore dönüşünde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlarken Azerbaycan'ın Zafer Günü olan 8 Kasım'da Bakü'ye gitmeyi planladığını açıklamıştı. Erdoğan, olağanüstü bir durum yaşanmazsa ziyareti gerçekleştireceğini söylemişti. Basına yansıyan bilgilere göre ziyaret, Aliyev'in daveti üzerine Karabağ'ı da kapsıyor.

Erdoğan ziyaret öncesinde, 7 Kasım tarihli mesajıyla Aliyev'in ve Azerbaycan halkının Zafer Günü'nü kutladı. Erdoğan, Aliyev ile telefonda görüştüğünü, ayrıca Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı ile Dışişleri Bakanı'nı Azerbaycan'a gönderdiğini de aktarmıştı.

Zafer Günü nedir?

Azerbaycan'da 8 Kasım, 2020'deki İkinci Karabağ Savaşı'nda Şuşa şehrinin geri alındığı gün olarak Zafer Günü diye kutlanıyor. Aliyev, başlangıçta Zafer Günü'nün ateşkes bildirgesinin imzalandığı 10 Kasım'da kutlanmasına ilişkin bir kararname imzalamış, ancak bu karar ertesi gün iptal edilerek kutlama tarihi 8 Kasım olarak belirlenmişti. Türkiye, savaş sırasında ve sonrasında Azerbaycan'ın en yakın destekçisi oldu; Erdoğan da daha önceki yıllarda Karabağ'a ziyaretler gerçekleştirdi.

Ankara'daki zirvede Aliyev yoktu

Ziyaret, iki ülke arasındaki ilişkilerin son haftalarda gergin bir döneme girdiği bir zamana denk geliyor. Aliyev, Erdoğan'ın davetine rağmen 29-30 Ekim'de Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'ne katılmadı. Azerbaycan'ı zirvede Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti. Azerbaycan basınında Aliyev'in yoğun programı nedeniyle zirveye katılmadığı duyurulmuştu. Erdoğan aynı gün Aliyev ile telefonda görüşmüştü.

Gerginliğin arka planında Azerbaycan okullarında yürürlüğe giren yeni kıyafet kuralları bulunuyor. Basına yansıyan bilgilere göre bu kurallar okullarda başörtüsünü yasaklıyor; Türkiye'de özellikle iktidar çevrelerinden bu karara yönelik eleştiriler yükseldi. Azerbaycan yönetimi ise kararı resmî olarak bir "başörtüsü yasağı" olarak tanımlamadı. Aliyev, kimsenin ülkesine belirli bir yaşam tarzını dayatamayacağını söyledi. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da 31 Türkiye vatandaşını "istenmeyen kişi" (persona non grata) ilan ederek ülkeye girişlerini yasakladı.

Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'nde ne oldu?

Ankara'da 29-30 Ekim'de "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla toplanan Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'nde liderler "Ankara Bildirisi"ni imzaladı. Zirveye ev sahipliği yapan Erdoğan, konuşmasında Türk dünyasının birliğine vurgu yaptı. Teşkilatın kurucu üyelerinden Azerbaycan'ın zirveyi devlet başkanı düzeyinde değil, Dışişleri Bakanı düzeyinde temsil etmesi Türkiye'de geniş yankı uyandırdı. ABD Başkanı Donald Trump da 29 Ekim'de Erdoğan'ı arayarak zirve için başarı dileklerini iletmişti. Erdoğan'ın Zafer Günü ziyareti, zirvede yaşanan bu tablonun ardından iki ülke arasındaki en üst düzey temas oldu.

Ziyaretten ne bekleniyor?

Erdoğan'ın Zafer Günü'nde Azerbaycan'da bulunması, iki ülkenin "tek millet, iki devlet" olarak tanımlanan yakın ilişkilerini yeniden öne çıkarma çabası olarak yorumlanıyor. Erdoğan, ziyaret öncesinde iki ülke arasındaki kardeşliğin aşamayacağı engel olmadığını vurgulamıştı.

İki liderin Şuşa'daki açıklamalarını takip edip haberimizi güncelleyeceğiz. Erdoğan'ın ziyaret kararını açıkladığı Güney Kore dönüşü açıklamalarını önceki haberimizde bulabilirsiniz.