Mekke Anlaşması Meclis’e gidiyor: Fidan “Saldırı değil, savunma anlaşması” dedi; Suudi Arabistan’a destek değerlendirmede

Millî Savunma Bakanlığı (MSB), Suudi Arabistan merkezli yeni savunma ittifakına Türkiye’nin askerî katkısıyla ilgili ilk resmî bilgiyi verdi.

Fidan: Anlaşma Meclis’e gidiyor

Fidan, Macaristan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Anita Orbán ile 8 Ekim’de Ankara’da düzenlediği ortak basın toplantısında Mekke Anlaşması’na ilişkin soruları yanıtladı. Fidan, anlaşmanın Meclis’e gönderilmesi için gerekli çalışmaların sona erdiğini, metnin en kısa sürede TBMM’ye sevk edileceğini söyledi.

Anlaşmanın niteliğini tek cümleyle özetleyen Fidan, “Bu saldırı anlaşması değil, savunma anlaşmasıdır” dedi. Taraf ülkelerin birbirini savunmasına dayanan bir yapı olduğunu, Türkiye’nin başka ülkelerin topraklarında saldırı gerçekleştirmek üzere askerî güç kullanmayacağını belirtti. Fidan, Husi saldırılarının hedefindeki Suudi Arabistan’a yönelik savunma desteğinin değerlendirme aşamasında olduğunu da ifade etti.

Anlaşmanın Meclis’ten geçmesi, yurt dışına asker gönderilmesi için ayrıca gereken tezkereden farklı bir süreç: Biri uluslararası anlaşmanın onaylanması, diğeri somut bir askerî görevlendirmeye izin verilmesi.

MSB ne dedi

Bakanlığın haftalık basın bilgilendirmesinde, Riyad’da 5 Ekim’de toplanan Mekke Savunma İttifakı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’ne ilişkin bilgi verildi. MSB’ye göre toplantıda şu başlıklar ele alındı:

• bölgesel gelişmeler ve kolektif savunma tedbirleri,
• ittifak sekretaryasının ilk yapılanması,
• savunma sanayii iş birliğinin geliştirilmesine yönelik çerçeve,
• üzerinde mutabık kalınan askerî kuvvet ve yeteneklerin Suudi Arabistan’a sağlanması ve konuşlandırılması için gerekli tedbirler.

Bakanlık, Türkiye’nin bu çerçevede sağlayabileceği kuvvet ve yeteneklere ilişkin sürecin Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda yürütüleceğini kaydetti.

“Anayasa ve mevzuat” ne demek

Açıklamadaki bu vurgu önemli. Anayasa’nın 92. maddesine göre Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne ait. Bu izin, kamuoyunda “tezkere” olarak bilinen Cumhurbaşkanlığı talebinin Meclis’te oylanmasıyla verilir.

Yani Suudi Arabistan’a Türk askerî birliği gönderilmesi gündeme gelirse, bunun için büyük olasılıkla Meclis’e bir tezkere gelmesi gerekecek. MSB’nin açıklamasında böyle bir tezkerenin ne zaman ve hangi kapsamla geleceğine ilişkin bilgi yer almadı.

Ne bilinmiyor

Bazı yayın organları açıklamayı “Suudi Arabistan’a Türk askeri konuşlandırılıyor” ya da “Türk üssü kuruluyor” diye duyurdu. MSB’nin metni ise yalnızca tedbirlerin görüşüldüğünü söylüyor. Açıklamada şunlar yok:

• gönderilecek kuvvetin sayısı ve türü,
• konuşlanacağı yer,
• bir üs kurulup kurulmayacağı,
• sürecin takvimi.

Mekke Savunma İttifakı

İttifak, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na dayanıyor. Komite, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları üzerine 5 Ekim’de Riyad’da olağanüstü toplanmıştı. Türkiye’yi toplantıda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu temsil etmişti.

Toplantının ortak bildirisinde, üzerinde anlaşılan düzenlemeler çerçevesinde askerî kuvvet ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan’a sağlanacağı ve bunların hızla intikali için tedbir alınacağı açıklanmıştı. MSB’nin bugünkü açıklaması, bu kararın Türkiye tarafındaki hukuki çerçevesini ilk kez çizdi.

Tezkere sürecine ve Türkiye’nin katkısının kapsamına ilişkin yeni açıklamalar geldikçe haberi güncelleyeceğiz.