Yeşil finansman: GEFF Türkiye 13 bin 350 projeye 3,3 milyar avro sağladı; ihracatçıya karbon vergisi uyarısı

Türkiye'de işletmelerin enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarını finanse eden GEFF Türkiye, bugüne kadar 13 bin 350'den fazla projeye toplam 3,3 milyar avro yeşil finansman sağlandığını açıkladı. Rakam, programın önceki aşamalarını da kapsıyor. Program yetkilileri, Avrupa Birliği'nin karbon düzenlemesinin ihracatçılar için yarattığı riskleri ve fırsatları değerlendirdi.

GEFF nedir, nasıl yararlanılır?

GEFF (Green Economy Financing Facility), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın yeşil yatırımlar için açtığı bir finansman programı. Kaynak doğrudan işletmelere değil, Türkiye'deki ortak bankalar ve finansal kiralama şirketleri aracılığıyla kullandırılıyor. TSKB ve Garanti BBVA Leasing bu kurumlar arasında yer alıyor. Güneş paneli, ısı pompası, verimli makine, yalıtım ve atık ısı geri kazanımı gibi yatırımlar kapsamda. Program ayrıca yatırımın teknik uygunluğunu değerlendiren ücretsiz danışmanlık hizmeti veriyor. Başvurular ortak banka ya da leasing şirketinin şubelerinden yapılıyor.

EBRD, 2025'te GEFF I ve II kapsamında ortak bankalara 280 milyon avro ayırdıktan sonra toplam 1 milyar avroluk üçüncü programı, GEFF Türkiye III'ü başlattı. Yeni dönem İklim Yatırım Fonları ve Tayvan Uluslararası Kalkınma ve İş Birliği Fonu (TaiwanICDF) desteğiyle yürütülüyor; 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bölgelerdeki işletmelerin yeniden yapılanma ve yeşil dönüşüm yatırımlarına öncelik veriliyor.

Karbon düzenlemesi ihracatçıyı nasıl etkiliyor?

Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), 2023'te başlayan geçiş döneminin ardından 1 Ocak 2026'da asıl uygulama dönemine geçti. Bu düzenlemeyle AB'ye demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen ihraç eden şirketlerin ürünlerinin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonunu beyan etmesi ve bunun karşılığında sertifika maliyetiyle karşılaşması öngörülüyor. Türkiye'nin AB'ye ihracatında demir-çelik ve çimento önemli kalemler arasında yer aldığı için düzenleme özellikle bu sektörleri yakından ilgilendiriyor.

GEFF Türkiye yetkilileri, karbon emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasının artık ihracatçılar için zorunlu bir süreç hâline geldiğini vurguladı. Türkiye'de de İklim Kanunu ile kurulması öngörülen Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), işletmelerin karbon maliyetini önümüzdeki dönemde iç piyasada da gündeme getirecek. Emisyonunu düşüren işletmelerin hem AB pazarındaki rekabet gücünü koruyacağı hem de karbon maliyetini azaltacağı belirtiliyor.