Vatandaşlık maaşı taslağı: Gelir sınırı en düşük emekli aylığı olan 23.552 lira, 2,5 milyon haneye destek

Sosyal medyada ve arama motorlarında en çok merak edilen başlıklardan biri vatandaşlık maaşı. "Başvurular başladı", "şu kadar para yatacak" diyen çok sayıda içerik dolaşıyor. Gerçek durum bunların hiçbirine uymuyor.

12 Ekim: Taslağın ayrıntıları ortaya çıktı

Basına yansıyan taslağa göre GETAD’da gelir sınırı olarak en düşük emekli aylığı esas alınacak. Hane geliri 23.552 liranın altında kalan aileler destekten yararlanabilecek. Yapılan etki analizlerine göre Türkiye genelinde yaklaşık 2,5 milyon hanenin ihtiyaç sahibi olduğu belirlendi. Desteğin kira, gıda ve enerji giderlerini kapsaması, ilk etapta 1,5 trilyon liralık bir kaynak ayrılması öngörülüyor. Ödemelerin 2027’nin ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor.

Taslağa göre aynı konutta yaşayanların toplam aylık geliri 23.552 liranın altında kalırsa hane destek kapsamına girecek; bu tutar ve üzerinde geliri olan haneler yararlanamayacak. Öncelikli gruplar arasında dar gelirli aileler, geliri yetersiz emekliler ile yaşlı, engelli ya da sürekli bakıma muhtaç bireyi olan haneler sayılıyor. Destek tutarı her haneye eşit olmayacak; hanedeki kişi ve çocuk sayısı, yaşlılık ve engellilik durumu ile yaşanan il ve ilçeye göre değişecek. Gelir tespitinde SGK, Gelir İdaresi, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtlarının kullanılması planlanıyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ise sistemin yalnızca nakit aktarımından ibaret olmayacağını, istihdamı destekleyen adımların da sisteme dahil edileceğini söyledi. Toplam 1,5 trilyon liralık rakam bütçe tahmini; hane başına ödenecek aylık tutar değil.

Bu bilgiler taslak metne dayanıyor; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’ndan henüz resmî bir açıklama yapılmadı. Aylık ödeme tutarı, kesin hak sahipliği şartları ve başvuru tarihi de açıklanmadı. Haberdeki görsel temsilidir.

Sistemin resmî adı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, kısaca GETAD. Şu anda yasalaşmış bir uygulama değil; hazırlık ve pilot çalışma aşamasında.

Herkese verilen bir maaş değil

Vatandaşlık maaşı adı yanıltıcı olabiliyor. Bu bir evrensel temel gelir değil.

Ödeme herkese yapılmayacak. Yalnızca hane geliri, belirlenecek asgari yaşam standardının altında kalan ailelere verilecek. Hak sahipliği kişi bazlı değil hane bazlı belirlenecek; hanedeki kişi sayısı ile eve giren toplam gelir oranlanarak ihtiyaç sınırı hesaplanacak.

Sabit bir tutar da olmayacak. Ödeme, hanenin mevcut geliri ile belirlenen sınır arasındaki farkı kapatacak şekilde hesaplanacak. Yani aynı ilde yaşayan iki aile farklı tutarlar alabilecek.

Konuşulan rakam: 4.500 – 9.500 lira

Basına yansıyan bilgilere göre ödemelerin hanedeki gelir açığına bağlı olarak aylık 4.500 lira ile 9.500 lira bandında yapılması hedefleniyor.

Bu rakamın altını çizmek gerekiyor: henüz resmî bir açıklamayla duyurulmuş bir tutar değil. Gelir sınırının kaç lira olacağı da belli değil.

Takvim ne diyor

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sistemin hayata geçiş planını şöyle anlatmıştı: "Bu sistemin pilot uygulamasını önümüzdeki yıl başlatacağız birkaç ilimizde. 2027 yılında ise tüm ülkeye yaymayı planlıyoruz."

Bu takvime göre 2026 pilot yılı, 2027 ise ülke geneline yaygınlaşma hedefi. Pilot çalışmalara ilişkin il ve ilçe düzeyindeki etki analizlerinin ekim ayında tamamlanması bekleniyor. Kaynak planlamasının 2027 bütçesi kapsamında netleşmesi öngörülüyor.

Başvuru nasıl yapılacak

Şu an için yapılamıyor.

Türkiye genelini kapsayan resmî bir başvuru süreci ilan edilmedi. Başvuru ekranının ne zaman açılacağı açıklanmadı. Pilot illerin hangileri olacağı da duyurulmuş değil.

Düzenlemenin yasal altyapısı üzerinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı çalışıyor. Ancak taslak henüz yasalaşmadı.

Dikkat: sahte başvuru bağlantılarına karşı

Bu tür destek başlıkları gündeme geldiğinde sahte başvuru siteleri ve dolandırıcılık girişimleri de artıyor.

Resmî bir başvuru süreci başlamadığı için, "vatandaşlık maaşı başvurusu" adıyla kimlik bilgisi, banka bilgisi ya da ücret isteyen hiçbir bağlantıya itibar edilmemeli. Süreç başladığında duyuru resmî kanallardan ve e-Devlet üzerinden yapılacaktır.

Gelişmeleri takip edip ödeme takvimi ve başvuru şartları netleştiğinde bu haberi güncelleyeceğiz.