İran savaşının kökleri: Fitil 1979'da yakıldı, bomba 2026'da patladı

Ortadoğu'da bir fitil yıllardır yanıyordu. 28 Şubat 2026'da o fitil sonunda patladı.

ABD ve İsrail, İran'a saldırdı. Dünya şaşırdı mı? Hayır. Çünkü bu savaş bir sürpriz değildi.

Fitil ne zaman yakıldı?

1979. İran İslam Devrimi. O güne kadar ABD'nin bölgedeki en yakın müttefiklerinden biri olan İran, bir gecede düşmana döndü. Tahran'daki Amerikan büyükelçiliği basıldı, 52 Amerikalı 444 gün rehin tutuldu. Washington o günden bu yana İran'ı affetmedi.

Sonra yıllar geçti. Gerilim hiç bitmedi. Yaptırımlar, nükleer müzakereler, imzalanıp bozulan anlaşmalar birbirini izledi.

2020. ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle İran'ın en güçlü generali Kasım Süleymani, Bağdat'ta düzenlenen saldırıda öldürüldü. İran "intikam alacağız" dedi. Aldı mı? Kısmen. Ama asıl hesap hep ertelendi.

Ta ki 2026'ya kadar.

Peki neden şimdi?

İran'ın nükleer programı Washington ve Tel Aviv'in gözünde kırmızı çizgiye dayanmıştı. Trump süre koydu, süre doldu, bombalar düştü. Ama bu sadece nükleer bir kriz değildi. Bu, 47 yıllık biriken öfkenin patlamasıydı.

Hamas, Hizbullah, Husiler... İran bunları yıllarca destekledi. ABD ise bunları tehdit olarak gördü. Bir taraf "direniş" dedi, diğeri "terör." İkisi de geri adım atmadı.

Savaş nasıl ilerledi?

28 Şubat'ta başlayan saldırıların ardından İran'ın misillemeleri yalnızca İsrail'i değil, bölgedeki bazı ülkeleri de hedef aldı ve çatışma kısa sürede bölgesel bir savaşa dönüştü. Savaşın 40. gününde, 8 Nisan'da Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla iki haftalık ateşkesi kabul ettiklerini duyurdu. İslamabad'da yapılan görüşmelerden ise net bir sonuç çıkmadı; ABD Hürmüz Boğazı'nın girişini ablukaya aldı. Savaşın 49. gününde, 16 Nisan'da Trump bu kez İsrail ile Lübnan arasında 10 günlük bir ateşkes ilan etti.

Hürmüz Boğazı, dünyada deniz yoluyla taşınan petrolün önemli bir bölümünün geçtiği dar bir su yolu. Boğazdaki her gerilim, petrol fiyatlarına anında yansıyor.

Ve biz ne yapıyoruz?

İzliyoruz. Sanki uzak bir filmmiş gibi. Ama bu film bizi de etkiliyor. Petrol fiyatları, dolar kuru, Türkiye'nin konumu... Hepsi bu savaşın gölgesinde şekilleniyor. Enerjisinin büyük kısmını ithal eden Türkiye için petroldeki her sıçrama akaryakıt pompasına, oradan da mutfağa yansıyor. İran'la uzun bir kara sınırı olan Türkiye, olası bir göç dalgası ve sınır güvenliği açısından da savaşın en yakın tanıklarından biri.

Tarih hep böyle yazıldı. Büyükler kavga etti, küçükler faturayı ödedi.

Soru şu: Bu sefer fatura kimin önüne gelecek?