IMF'den Türkiye'ye mali şeffaflık değerlendirmesi: Son 10 yılda önemli gelişme, yaklaşık 40 ülke arasında üst sıralarda

IMF ne dedi?

IMF'nin Türkiye'ye ilişkin Mali Şeffaflık Değerlendirmesi güncellemesinde, Türkiye'nin son on yılda mali şeffaflık uygulamalarında belirgin ilerleme kaydettiği belirtildi. Değerlendirme; mali istatistikleri, bütçe yönetimini, mali risklerin açıklanmasını ve kamu kurumlarının hesap verebilirliğini kapsıyor. IMF, bu dönüşümü 20 yılı aşkın süredir devam eden kurumsal değişimin bir sonucu olarak değerlendirdi.

Hangi reformlar öne çıktı?

Raporda ilerlemenin başlıca nedenleri olarak üç alan gösterildi:

• Mali istatistikler: Kamu maliyesine ilişkin istatistiklerin kapsamının genişletilmesi ve düzenli olarak güncellenmesi.
• Program bütçe: Harcamaların programlar ve hedefler üzerinden izlendiği performans esaslı program bütçe sistemine geçiş.
• Muhasebe standartları: Uluslararası kamu sektörü muhasebe standartlarının uygulanması.

2017'den bugüne

IMF, Türkiye için ilk kapsamlı Mali Şeffaflık Değerlendirmesi'ni 2017 yılında yayımlamıştı. O değerlendirmede, IMF'nin Mali Şeffaflık Kuralları'ndaki 36 ilkeden Türkiye'nin 10'unu temel, 13'ünü iyi ve 6'sını ileri düzeyde karşıladığı tespit edilmişti. Mali şeffaflığın en güçlü olduğu alan mali raporlama olarak öne çıkmıştı. Yeni güncelleme, aradan geçen sürede bu alanlarda ilerleme kaydedildiğini ortaya koyuyor.

Mali şeffaflık neden önemli?

Mali şeffaflık, devletin gelir, gider, borç ve risklerinin kamuoyuna ne kadar açık, zamanında ve güvenilir biçimde açıklandığını ifade ediyor. Şeffaflık düzeyi yüksek ülkelerde yatırımcılar ve kredi derecelendirme kuruluşları bütçenin durumunu daha kolay değerlendirebiliyor; bu da borçlanma maliyetlerini olumlu etkileyebiliyor. Vatandaşlar ve meclis açısından ise kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığının denetlenmesini kolaylaştırıyor.

IMF'nin önceki notları

IMF, ocak ayında tamamlanan 2025 yılı Madde IV değerlendirmesinde de Hazine garantilerinin yayımlanmasıyla mali risklerin şeffaf biçimde raporlandığını belirtmişti. Aynı raporda kamu-özel iş birliği (KÖİ) ve kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) çerçevelerinin güncellenmesi gibi yönetişim reformlarının mali yönetimi ve bilgilerin zamanında yayımlanmasını iyileştireceği ifade edilmişti.

Değerlendirme, 2027 bütçe teklifinin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşüldüğü bir döneme denk geldi. Bütçe teklifinin komisyon görüşmelerinin 27 Kasım'da tamamlanması, teklifin aralık ayında Genel Kurul'a gelmesi bekleniyor.