Doğu Akdeniz'de dengeler değişiyor: Libya'dan Türkiye ile deniz yetki anlaşmasına tarihi onay

Libya'da yaklaşık yedi yıldır bekleyen onay nihayet geldi. Bingazi'de toplanan ve ülkenin doğusunda bulunan ve uzun süre Hafter'e yakın çizgide yer alan Temsilciler Meclisi, Türkiye ile o dönemki Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını oybirliğiyle kabul etti. Meclis, aynı oturumda mutabakatı reddettiği Ocak 2020 tarihli kararını da yine oybirliğiyle iptal etti.

Yedi yıllık bekleyiş

Mutabakat 27 Kasım 2019'da İstanbul'da imzalanmış, TBMM'nin onayının ardından Resmî Gazete'de yayımlanarak Türkiye açısından yürürlüğe girmişti. Ancak Libya'daki doğu-batı bölünmesi nedeniyle Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi, Aralık 2019'da mutabakatı geçersiz saymış, Ocak 2020'de de Türkiye ile imzalanan güvenlik ve deniz yetki anlaşmalarını reddetmişti. Reuters'ın aktardığına göre oylama, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın'ın Libya'yı ziyaret ederek Abdulhamid Dibeybe ile görüştüğü günlere denk geldi.

Doğu Libya'nın Ankara politikasında değişim

Karar, Libya'nın doğusundaki yönetimin Ankara'ya yönelik politikasında önemli bir değişime işaret ediyor. Reuters, Türkiye ile doğu Libya arasındaki ilişkilerin son yıllarda belirgin biçimde geliştiğine dikkat çekti. 2020'de Türkiye ile yapılan anlaşmaları reddeden aynı meclisin bugün mutabakatı oybirliğiyle onaylaması, bu yakınlaşmanın en somut adımı oldu.

Yunanistan'ın tezi zayıfladı

Atina, bugüne kadar mutabakatın yalnızca Trablus hükümeti tarafından imzalandığını ve Libya meclisinin onayından geçmediğini öne sürüyordu. Doğudaki meclisin onayıyla Libya'nın iki rakip siyasi merkezi de Türkiye ile yapılan deniz yetki alanı sınırlandırmasının arkasında durmuş oldu. Bu durum, Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin "Mavi Vatan" tezini destekleyen önemli bir diplomatik gelişme olarak değerlendiriliyor.

Atina ve Lefkoşa: "Yasa dışı ve geçersiz"

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, kararın mutabakatın "yasa dışı, hükümsüz ve dayanaksız" niteliğini değiştirmediğini açıkladı. Atina, mutabakatın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu, Türkiye ile Libya'nın deniz yetki alanı sınırlandırmasına hukuki dayanak oluşturacak karşılıklı ya da bitişik kıyılara sahip olmadığını savundu ve egemenlik haklarını korumak için gerekli adımları atacağını bildirdi. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi de mutabakatın "yasa dışı, hükümsüz" olduğunu ve üçüncü ülkeler açısından hiçbir hukuki sonuç doğurmadığını öne sürdü.

Brüksel'den Atina'ya destek

Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, AB'nin Libya'nın mutabakatı onaylamasından "derin üzüntü" duyduğunu söyledi. Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı'nın ardından yaptığı ortak açıklamada Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile dayanışma yinelendi. AB'nin tepkisi, Brüksel'in Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin uluslararası anlaşmalara dayanan haklarını görmezden gelerek tek taraflı tutum sergilediği eleştirisini yeniden gündeme getirdi.

Ankara: Memnuniyetle karşılıyoruz

Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise Libya Temsilciler Meclisi'nin kararını memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Bakanlık, anlaşmanın iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini gözettiğini belirterek Türkiye'nin Akdeniz'de güven, istikrar ve barış için çalışmayı sürdüreceğini vurguladı.