Buğday fiyatları düşüşte: Dünya piyasasında iki ayın dibi, borsalarda ekmeklik buğday geriledi; üretici ekim öncesi maliyet baskısında

Dünya piyasasında sert düşüş

Uluslararası piyasalarda buğday fiyatları eylül ayında yüzde 12,7 değer kaybederek Haziran 2024'ten bu yana en hızlı aylık düşüşünü yaşadı. Ekim ortasından itibaren de gerileme sürdü: Chicago'da en çok işlem gören buğday kontratı 21 Ekim'de art arda beşinci gün düşerek kile başına yaklaşık 642 sente indi ve iki ayın en düşük seviyesini gördü. Piyasa analizlerinde fiyatları aşağı çeken etkenler olarak Rusya ve Avustralya'daki güçlü hasat, Karadeniz üzerinden sevkiyatların artacağı beklentisi ve Rusya, Ukrayna ve ABD arasında görüşmelerin yeniden başlayabileceğine ilişkin açıklamalar gösteriliyor. Rusya dünyanın en büyük buğday ihracatçısı, Türkiye ise en büyük alıcılardan biri olduğu için bu gelişmeler yurt içi fiyatları da doğrudan etkiliyor.

Yurt içinde borsalar geriledi

Ticaret borsalarında da benzer bir eğilim görülüyor. Borsa verilerini derleyen tarım yayınlarına göre 5-9 Ekim haftasında ekmeklik buğday fiyatları beş günde 419 lira, makarnalık buğday fiyatları 343 lira geriledi; aynı dönemde arpa ve mısırda sınırlı yükseliş görüldü. Fiyatlar bölgeye, ürünün kalitesine (protein oranı, hektolitre ağırlığı) ve borsaya göre farklılık gösterdiği için üreticilerin satış öncesinde kendi bölgelerindeki ticaret borsasının ve Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın (TÜRİB) güncel bültenlerine bakması öneriliyor.

TMO fiyatları ve destekler

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın açıkladığı 2026 hububat alım fiyatlarına göre TMO, 2. grup ekmeklik ve makarnalık buğdayı tonu 16 bin 500 liradan, arpayı tonu 12 bin 750 liradan satın aldı. Bakanlık, dekar başına 980 lira destek ödemesiyle birlikte ekmeklik ve makarnalık buğdayda üreticinin eline ton başına 19 bin 514 lira, arpada 15 bin 764 lira geçeceğini hesapladı. TMO'nun ürün bedeli ödemeleri teslimden sonraki 45 gün içinde üreticilerin hesaplarına yatırılıyor. TMO, 1 Ekim'den itibaren hububat satışlarına başladı; 2. grup makarnalık buğdayın satış fiyatı ton başına 18 bin 500 lira olarak belirlendi.

Üretici ne bekliyor?

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), 2026 alım fiyatları açıklandığında artışın nisan ayında yüzde 32,37 olarak gerçekleşen yıllık enflasyonun altında kaldığını ve beklentileri karşılamadığını açıklamıştı. Üretici örgütleri, gübre, mazot, tohum ve ilaç maliyetlerindeki artışın sürdüğünü, düşen piyasa fiyatlarının ise ekim-dikim dönemine giren çiftçinin finansmanını zorlaştırdığını vurguluyor. Ekim ve kasım ayları, kışlık buğdayın toprağa atıldığı dönem olduğu için üreticiler bu aylarda girdi alımı yapıyor; ürün fiyatları ile maliyetler arasındaki fark, gelecek sezonun ekim alanlarını da etkileyebiliyor.

Ekmek ve un fiyatlarına yansır mı?

Buğday fiyatlarındaki düşüş un maliyetlerini aşağı çekse de ekmek fiyatları yalnızca buğdaya bağlı değil; enerji, işçilik, kira ve taşıma maliyetleri de belirleyici oluyor. Ekmek fiyatları illerde belediye ve esnaf odalarının değerlendirmesiyle belirlendiği için buğdaydaki gerilemenin raftaki fiyatlara hızlı ve doğrudan yansıması beklenmiyor.